Nieuws

Wat als de ziekte van Huntington de manier waarop we de wereld 'zien' al verandert nog voordat de eerste duidelijke symptomen merkbaar zijn? Nieuw wetenschappelijk onderzoek toont aan dat visuele denkvaardigheden waardevolle inzichten kunnen bieden in het verloop van de ziekte.

Hoewel het gezichtsvermogen van de ogen zelf meestal intact blijft, kan de ziekte van Huntington de visuele cognitie aantasten. Dit betekent dat het brein meer moeite krijgt met het herkennen, begrijpen en verwerken van wat we zien. Een recent onderzoek onder leiding van Juan Carlos Gómez-Esteban volgde deelnemers gedurende twee jaar om te begrijpen hoe deze vaardigheden veranderen én of ze toekomstige symptomen kunnen voorspellen.

Kijken is niet hetzelfde als begrijpen

Er is een essentieel verschil tussen zien en begrijpen. Het oog neemt beelden helder op, maar visuele cognitie gaat over wat de hersenen met die informatie doen. Deze vaardigheden gebruiken we dagelijks op de automatische piloot: bij het oversteken van een drukke straat, het zoeken naar de juiste vlucht op een bord op het vliegveld, of het pakken van een kopje zonder het om te stoten. Bij Huntington kunnen veranderingen in deze vaardigheden subtiel beginnen, maar geleidelijk de zelfstandigheid en het zelfvertrouwen beïnvloeden.

Van momentopname naar een bewegend beeld

Eerder onderzoek vergeleek mensen in verschillende stadia op één specifiek moment. Deze nieuwe studie was echter longitudinaal: 148 deelnemers (78 mensen zonder Huntington, 39 gendragers zonder symptomen en 31 mensen in een vroeg stadium) werden twee jaar lang gevolgd. Dit gaf de onderzoekers de kans om het ziekteverloop écht in kaart te brengen.

De onderzoekers maten verschillende aspecten van visueel denken:

• Visuele aandacht: Het vermogen om te focussen op belangrijke informatie in een drukke omgeving.
• Visuele perceptie en verwerkingssnelheid: Hoe snel de hersenen voorwerpen herkennen en interpreteren.
• Visueel-ruimtelijke vaardigheden: Het inschatten van afstanden en de ruimte om je heen.
• Visueel geheugen: Het onthouden van wat we hebben gezien, zoals gezichten of waar je sleutels liggen.
• Visuele executieve functies: Het vermogen om te plannen en problemen op te lossen op basis van visuele informatie.

Wat verandert er na verloop van tijd?

Bij mensen in de vroege fase van Huntington werd de snelste achteruitgang gezien in visuele aandacht, perceptie en verwerkingssnelheid. Over de tijd heen kost het hen meer moeite om snel op te nemen wat ze zien en daar adequaat op te reageren.

Voor de groep gendragers zonder duidelijke symptomen (premanifest) waren de resultaten subtieler. Hun algemene visuele denkvaardigheden gingen niet veel sneller achteruit dan die van de controlegroep. Eén specifieke vaardigheid sprong er echter uit: het visueel geheugen. Dit ging sneller achteruit naarmate deelnemers dichter bij de geschatte leeftijd van hun eerste symptomen kwamen. Dit suggereert dat het visueel geheugen een van de eerste functies is die verandert.

Een blik op de toekomst

Kan visueel denken voorspellen welke symptomen er aankomen? Het antwoord is ja:

• Vóór de diagnose: Bij gendragers zonder symptomen waren lagere scores op visuele denktests gekoppeld aan een sterkere toename van bewegingssymptomen in de loop van de tijd.
• Na de diagnose: Bij mensen in het vroege stadium voorspelden lagere scores op visuele aandacht en ruimtelijk inzicht juist toekomstige veranderingen in het denkvermogen (cognitie).

Waarde voor de praktijk en vervolgonderzoek

Visuele denktests kunnen in de toekomst een waardevolle aanvulling worden op de medische gereedschapskist. Ze vervangen huidige tests niet, maar bieden wel een extra informatielaag naast bewegingsonderzoeken, hersenscans en biomerkers. Dit helpt onderzoekers om Huntington in een heel vroeg stadium nauwkeurig te monitoren.

Hoewel vervolgonderzoek met grotere groepen nodig is om de resultaten te bevestigen, biedt deze studie een hoopvol perspectief: het 'geestesoog' geeft ons een nieuw venster om de ziekte van Huntington beter te begrijpen en te volgen.

Bron: HD Buzz (Keeping an Eye on HD: Can Visual Thinking Skills Help Track Disease Progression? – HDBuzz)

18-9-2026