Auteur: Johan van Leipsig

Wim Bergen en Mariska Verstoep kennen elkaar al lang. Mariska hielp als vrijwilliger bij de verzorging van de dochter van Wim in de Atlant vestiging De Heemhof. Ze vertellen over de kracht van “Samen zorgen”, mantelzorgers en vrijwilligers de werkdruk van de professional verlichten.

Mariska Verstoep werkt al veertien jaar op de groep Everest bij Atlant. Eerst als activiteitenbegeleider, later als verzorgende. Sinds september is ze weer terug als activiteitenbegeleider. In de tussenliggende periode was ze vrijwilligster voor de dochter van Wim Bergen, die destijds ook bij Atlant woonde. Wim is voorzitter van de lokale cliëntenraad van De Heemhof en lid van de centrale cliëntenraad van Atlant. De kern van “Samen zorgen” ligt volgens Wim in de samenwerking tussen ervaringsdeskundigen (de mantelzorgers en vrijwilligers) en de zorgmedewerkers (de professionals) in een verpleeghuis. “Door samen op te trekken ontstaat er meer begrip, betere communicatie en zorg die echt past. Die draagt bij aan een betere zorg, ondersteuning en welzijn voor zowel de bewoners als familie en naasten”, zegt Wim. Bij Atlant betekent samen zorgen dus een gelijkwaardige samenwerking tussen (professionele) verzorgers, familie, vrijwilligers en andere naasten. Ieder doet dat vanuit zijn eigen rol, maar met respect voor de ander. 

Voordelen
Deze vorm van samenwerking levert volgens Wim en Mariska verschillende voordelen op. “Er is meer continuïteit en vertrouwdheid. De aanwezigheid van bekende gezichten zorgt voor meer rust maar ook meer regie bij de bewoner. Voor de naasten en familie zinvolle betrokkenheid, je blijft van betekenis in het leven van je dierbare en het zorgt voor een betere kwaliteit van leven”, denkt Wim. Mariska knikt. “Ook vanuit de activiteitenbegeleiding wordt daaraan een steentje bijgedragen. Familie of naasten kunnen bijvoorbeeld helpen bij dagelijkse taken zoals een maaltijd bereiden of een stukje gaan wandelen met een bewoner. Of een stukje verzorging overnemen en deelnemen aan activiteiten. Doordat de begeleiders dicht bij de bewoners staan, merken ze snel waar iemands behoefte ligt. Door dat terug te koppelen aan familie en mantelzorgers, sluiten de activiteiten nog beter aan op wat iemand nodig heeft”, zegt Mariska. 

Weerstand
De voordelen voor bewoners zijn duidelijk. Maar wat levert “Samen zorgen” dan voor Atlant als zorgorganisatie op? “Gelijkwaardige samenwerking leidt tot meer onderling begrip, minder weerstand en verlichting van de werkdruk”, legt Wim uit. “Wat betreft die weerstand kun je bijvoorbeeld denken aan familie die vanuit een thuissituatie in een verpleeghuis komt met een familielid. Ze zijn dan uiteraard blij dat een groot deel van de zorgtaken wordt overgedragen aan professionals. Soms hebben ze dan hun vraagtekens bij een verzoek om actief bij te springen bij bepaalde taken. Sommigen vinden dat dit helemaal op het bordje van de zorgprofessionals moet liggen. De familie heeft zijn taak toch al gedaan door de zorg thuis op zich te nemen, waarom zouden ze dat dan in een verpleeghuis nog steeds oppakken? Een logische gedachte, maar actief helpen bij bepaalde zaken levert echt meerwaarde op voor de zorg voor hun familielid. “Zorgprofessionals vinden soms dat zij meer weten dan familie of naasten die willen helpen. Zij hebben er immers voor geleerd. Maar ook hier geldt weer dat gelijkwaardig samenwerken leidt tot betere zorg, meer draagvlak en daarmee een hoge kwaliteit van leven.”  

Kleine dingen
Dat helpen zit in hele simpele dingen, aldus Wim. “Een rondje wandelen bijvoorbeeld om de druk op de zorgprofessional te verlichten. Of iemand naar bed brengen of helpen bij een avondritueel.” Mariska voegt toe: “Het kan zijn dat mantelzorgers het lastig vinden bepaalde dingen te doen, zoals mensen bijstaan tijdens de maaltijd omdat dat slikproblemen kan opleveren. Wij staan er als begeleiding altijd naast om in te grijpen waar nodig. De familie of naaste kan dan gewoon de maaltijd bereiden en tijd doorbrengen met de bewoner. Of denk ook aan uitstapjes maken. Wij zijn er altijd bij om te helpen, het gaat erom dat bewoner en mantelzorger samen tijd kunnen doorbrengen. Zo heb ik als vrijwilliger nog geholpen bij de laatste verjaardag van Wims dochter, die ze daardoor thuis heeft kunnen vieren.” 

Zelf bepalen wat je doet
Mantelzorgers zijn zich tegenwoordig meer bewust van hun belang, zegt Wim. “We gaan als cliëntenraad ook actief in gesprek over “Samen zorgen” met naasten, familie en vrijwilligers. Daar hebben we een speciale themamiddag voor georganiseerd. Ook brengen we het Samen zorgen actief naar buiten bij bijeenkomsten van Atlant, bijvoorbeeld de cursus Slikken en niet stikken. Zo leren ze hun dierbare veilig te helpen met eten. Naasten en familie zijn onmisbaar, net als vrijwilligers. Door het maken van goede afspraken kan je op allerlei manieren helpen om het welzijn van je naasten te vergroten.”